Plankosten bestaan uit interne uren van de medewerkers die voor de projecten werken (inclusief ingehuurd personeel) en de kosten van externe bureaus die werkzaamheden uitvoeren in opdracht van de projecten. Onder interne plankosten vallen uren van planeconomen, projectontwikkelaars, projectleiders, calculators enz. Bij externe bureaus gaat het bijvoorbeeld om bodemonderzoek, notariskosten, etc. Plankosten worden niet alleen gemaakt tijdens de planfase maar ook tijdens de uitvoering, denk bijvoorbeeld aan communicatie en participatie.
Uit de actualisatie van het verwachte financiële resultaat van met name de grote gebiedsexploitaties volgt dat er bij al deze projecten sprake is van een toename van de verwachte plankosten. Ook in de afgelopen jaren is vaker gemeld dat er sprake was van een toename van de plankosten.
De toename van de verwachte plankosten kent meerdere oorzaken:
- De verwachting is dat er de komende jaren relatief meer gebruik moet worden gemaakt van het inhuren van personeel om vacatures in te vullen en de projecten te kunnen realiseren. Dit leidt tot hogere kosten, in de vorm van een extra toeslag op uurtarieven, die (meer dan de afgelopen jaren) ten laste van de projecten worden gebracht.
- De druk op voortgang in de projecten zorgt er voor dat beleidsinzet, die regulier uit programmagelden wordt bekostigd, onvoldoende is en voor projecten wordt ingehuurd en tevens ten laste van het project wordt gebracht.
- In algemene zin is er mede als gevolg van onder andere het dossier stikstof, netcongestie, toenemende behoefte aan participatie, subsidies en daarbij behorende verantwoording en grotere complexiteit van binnenstedelijk bouwen, behoefte aan meer inzet.
- Bij langjarige grootschalige gebiedsontwikkelingen is het op voorhand ramen van al deze plankosten lastig. Zowel doorlooptijd als programma kan gedurende de looptijd nog wijzigen.
- We zien dat veel projecten in uitvoering komen maar er zijn ook (deel)-projecten waar vertraging optreedt. Dit leidt tot extra plankosten, omdat de inzet veelal niet zonder meer afgeschaald kan worden.
Om voldoende grip te houden op de plankosten in de grondexploitaties wordt waarschijnlijk vanaf 2027 weer het urenschrijven ingevoerd. Daarmee ontstaat naar verwachting meer inzicht in en grip op de omvang en allocatie van kosten. Het ramen van de plankosten blijft daarnaast een punt van aandacht.