Regionale ontwikkeling
De Regionale Programmering Werklocaties (RPW) als afwegingskader
In het Regionaal Programma Werklocaties 2025-2028 zijn afspraken gemaakt over de programmering van de ruimtebehoefte van bedrijventerreinen (en kantoren, perifere detailhandelsvestigingen en campussen). Dit RPW heeft een veel kwalitatievere inslag gekregen, de ruimte voor werklocaties is schaars, hoe gaan we daar zo zorgvuldig mogelijk mee om. Belangrijke uitgangspunten in dit RPW zijn het principe van regionale meerwaarde voor de economische ontwikkeling en optimalisatie van het ruimtegebruik. Voor optimalisatie van het ruimtegebruik worden 5 ruimtelijke keuzen/stappen gehanteerd:
1. Behoud van werklocaties/bedrijventerreinen: bij het transformeren van een bedrijventerrein naar een andere functie wordt gevraagd om een compensatieplan. In het compensatieplan geven gemeenten aan hoe zijn invulling willen geven aan het verdwijnen van de arbeidsplaatsen, dan wel de afname van het aantal m2's terrein/Bruto Vloeroppervlak (BVO) en de milieubelastingsruimte. Het uitgangspunt is om het aantal m2 terrein/BVO minimaal gelijk te houden. Gemeenten kunnen daar onderbouwd van afwijken.
2. Ruimtelijk beter benutten (intensiveren bestaande voorraad): door middel van het toevoegen van extra m²'s op bestaande bedrijventerreinen, bijvoorbeeld door het optoppen van gebouwen, 24 uurs gebruik, gezamenlijk parkeren e.d..
3. Functioneel beter benutten: door herstructurering (en intensivering) van bestaande bedrijventerreinen met als doel optimalisatie van het ruimtegebruik en het juiste bedrijf op de juiste plek.
4. Combineren van werken met andere functies: niet alle economische functies hoeven op formele werklocaties. Door werkfuncties met een relatief lager milieubelastingsniveau (lager dan 3) met andere functies zoals wonen en winkels te mengen.
5. Nieuwe ontwikkelruimte voor de resterende ruimtebehoefte (45 – 74 ha): het blijft noodzakelijk om nieuwe ontwikkelruimte te creëren om aan de resterende vraag te kunnen voldoen. Het volledig uitvoeren van de voorgaande stappen 1 tot en met 4 resulteert in een regionale ruimtebehoefte voor de periode 2025-2028 van 45 ha. Als de ambities uit stappen 1 tot en met 4 niet of deels worden gerealiseerd, kan de regionale ruimtebehoefte oplopen tot 74 ha. Voor de komende RPW-periode 2025-2028 wordt een bandbreedte in de ontwikkelopgave gehanteerd van 45 tot 74 ha. De 1e tranche nieuwe ontwikkelruimte van 45 hectare wordt in 2026 opengesteld.
Uitgifte bedrijventerrein Nijmegen
Voor uitgifte van bedrijventerreinen in Nijmegen zijn de volgende terreinen in beeld:
- De Grift;
- Winkelsteeg;
- Mercuriuspark;
Winkelsteeg
Inzet van de Ontwikkelvisie Winkelsteeg is een groei van het aantal arbeidsplaatsen in Winkelsteeg. Om dit doel te bereiken, wordt ruimte geboden aan bestaande en nieuwe bedrijvigheid. Deze dienen te passen bij de kwaliteiten van het gebied en samen te gaan met de huisvestigingsopgave. Winkelsteeg transformeert naar een gemengd stedelijk gebied met een mix van wonen, werken en voorzieningen. Ook Winkelsteeg zal een bijdrage gaan leveren aan versterking van de groei van het aantal arbeidsplaatsen in de stad. Uitgangspunt in de Ontwikkelvisie Winkelsteeg is behoud van de bestaande bedrijvigheid waar mogelijk en het bieden van een helder perspectief voor nieuwe ontwikkelingen.
Door de hogere bebouwingsdichtheid voorziet de opgave Winkelsteeg in veel gevallen in een gebiedsontwikkeling met meervoudig ruimtegebruik. Bedrijvigheid zal daarmee deels in plinten van woongebouwen of nabij woongebieden gerealiseerd worden. Dit stelt op die locaties beperkingen aan de omvang en het type bedrijvigheid dat gehuisvest kan worden. In de uitontwikkeling van de gebieden wordt nadrukkelijk bij deze complexiteit stilgestaan en worden ontwikkelaars uitgedaagd om met realiseerbare plannen te komen. Een deel van de opgave van Winkelsteeg zal naast het gemeentelijke deel van de ontwikkeling, door middel van faciliterend grondbeleid tot stand komen. Dat betekent dat een deel van de economische opgave ook op deze locaties gerealiseerd zal moeten worden. In de te maken anterieure afspraken wordt hierop ingespeeld.
Als gevolg van de huidige problematiek rondom netcongestie is er vooralsnog geen mogelijkheid om een stroomaansluiting te krijgen voor bedrijvigheid. Daarmee is voor de uitgifte van bedrijfsmeters in Winkelsteeg er rekening mee gehouden dat voor de grotere solitaire bedrijfsunits / uitgiftes er tot 2029 geen uitgifte kan plaatsvinden. Dit zet daarmee een rem op de invulling van de economische opgave. Voor kleinschalige bedrijfsruimtes in bijvoorbeeld plinten is de inzet om tot (tijdelijke) oplossingen te komen, waarmee deze functies de komende jaren wel gerealiseerd kunnen worden.
Bedrijvigheid en wonen kunnen op veel plaatsen op dezelfde footprint gerealiseerd worden. Daarmee is het lastig de opgave Winkelsteeg uit te drukken in een uitbreiding van x-ha bedrijvigheid. Voor Winkelsteeg is de opgave beter uit te drukken in vierkante meters bruto vloer oppervlak (bvo). Het verwachte werkprogramma in Winkelsteeg op basis van de gemeentelijke grondexploitatie en getekende anterieure overeenkomsten is als volgt onderverdeeld:
- Smart Industry 560.000 m2 bvo (nadruk op kantoorruimtes)
- Light Industry 77.000 m2 bvo
- Stadsdistributie 30.000 m2 bvo
- Consumentverzorgende dienstverlening 29.000 m2 bvo
In Nijmegen hebben historisch gezien grote kavels bijna de helft van de uitgifte bepaald
Veel van deze grote kavels zijn uitgegeven op de locatie Bijsterhuizen. Op Bijsterhuizen zijn we uitverkocht. Het college heeft mede hierom in het voorjaar 2020 de gebiedsvisie De Grift vastgesteld. Voor De Grift is vervolgens een marktverkenning opgesteld welke rekening houdt met een deel logistiek, een deel klassiek gemengd en ruimte voor eventuele bedrijfsverplaatsingen vanuit elders in de stad of Winkelsteeg. In 2021 is dan ook de planvoorbereiding gestart voor het bestemmingsplan de Grift. In september 2023 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan voor de uitbreiding van de Grift vastgesteld. De raad heeft daarna nog in 2025 een Herstelbesluit bestemmingsplan de Grift vastgesteld. Op De Grift kan nog circa 26,5 ha worden uitgegeven. De verwachting is dat circa 22 ha uitgegeven zal worden aan bedrijven met een perceeloppervlak van 0,5 tot circa 6 ha.
Uitgifte 2025
De uitgifte voor 2025 is bepaald op basis van de kennis van december 2025 met betrekking tot getekende overeenkomsten, respectievelijk de aktepasseringen. Dit resulteert in een uitgifte van totaal ca. 5800 m2 voor de locatie Mercuriuspark.
Figuur: Verwachte en gerealiseerde uitgifte 2022- 2025
Ontwikkelingen en meerjaren prognose
De bestemmingsplannen Winkelsteeg en De Grift zijn in 2023/2025 door de raad vastgesteld. Met de integrale gebiedsontwikkeling van Winkelsteeg waar bedrijvigheid en wonen samen gaan is het lastig om voor de stad een meerjarenprognose af te geven zoals we dat in voorgaande jaren hebben gedaan.
Locatie Mercuriuspark kent nog 1,5 ha uitgeefbaar terrein. Deze zijn gepland voor uitgifte in 2026. Een eerste uitgifte van de Grift wordt verwacht medio 2028. De uitgifte voor de Grift is in de prognose verdeeld over 4 jaarschijven. Met het totaal uit te geven oppervlakte van 26,5 ha komt het jaargemiddelde van de Grift op ca. 6,5 ha.
Bedrijventerrein De Grift
De Grift maakt deel uit van de totaalvisie Knoop 38, logistieke Corridor A15
Doel is om het internationale vestigingsklimaat te stimuleren en banen te creëren. De Grift is gelegen rondom de verkeersknoop 38. Het betreft hier een grootschalige gebiedsontwikkeling van bedrijvigheid. Tot voor kort was het Railterminal Gelderland (RTG) hier nog onderdeel van. De provincie Gelderland heeft besloten het RTG niet meer uit te voeren. Met de Grift vormt Park 15 op grondgebied van Overbetuwe de andere pijler binnen de ontwikkelknoop 38. Op Park 15 moet nog ca. 30 ha. worden gebouwd. Voor Park 15 en de Grift streven beide gemeenten naar een goede inbedding in het landschap met aandacht voor duurzame energie en ruimtelijke kwaliteit. Park 15 verschilt van de Grift qua schaal en maat en is dan ook in totaal 85 ha. groot. De gemeenten Nijmegen en Overbetuwe en de provincie werken samen aan een goede bereikbaarheid.
Figuur: Impressie knoop 38
We zetten in op een duurzame De Grift, natuurinclusief bouwen en het creëren van extra arbeidsplaatsen
Als gevolg van netcongestie zal er tot zeker 2033 geen stroom geleverd kunnen worden voor de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. Netcongestie heeft dan ook impact op de ontwikkeling van de Grift. In 2024 is opdracht verstrekt aan een extern adviesbureau om de kansen te verkennen voor een off-grid scenario. Met inzet van wind- en zonne energie een netonafhankelijke ontwikkeling van het bedrijventerrein. Deze verkenning hebben we in 2025 doorgezet en bouwen we aan een zogeheten Energy service company (Esco). We proberen op deze wijze de vertraging in uitgifte van bedrijfskavels zo klein mogelijk te laten zijn en kunnen zo ook maximaal inzetten op de ambitie voor een duurzame de Grift. Met de wind coöperatie Nijmegen (WPN) is begin 2026 een samenwerkingsovereenkomst getekend.
Naast de ontwikkeling van nieuwe bedrijvigheid hebben we in 2025 samen met provincie en de gemeente Overbetuwe stappen gezet met aangepaste voorstellen voor de aanpak van de infrastructuur Griftdijk/Afslag 38. Tevens zetten we in op het creëren van extra arbeidsplaatsen en is er aandacht voor Natuurinclusief bouwen . Het bestemmingsplan voor de uitbreiding van De Grift is in september 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. In 2025 is een en ander gerepareerd middels het Herstelbesluit de Grift. Er loopt nog een beroepsprocedure bij de Raad van State.
Voor de bestaande bedrijvigheid Stationsstraat en Rietgraaf is in 2022 het bestemmingsplan in procedure gebracht bedoelt voor planactualisatie. Ook hier wachten we nog op de afhandeling van een beroepsprocedure Raad van State. Met het coalitieakkoord 2022 is € 3,8 mln. vrijgemaakt voor revitalisering van de bestaande bedrijventerreinen Stationsstraat/Rietgraaf. Vanaf 2023 zijn we inventariserende gesprekken met ondernemers gestart. De ondernemers in de Waalsprong zijn minder goed georganiseerd dan elders in de stad. Via contacten met het Economisch collectief Nijmegen hebben we geprobeerd dit in 2025 te verbeteren. Door de bedrijven te interesseren voor alternatieve energieoplossingen lijkt nu de kans om samen te werken groter te worden. In 2026 werken we een energieplan uit samen met adviesbureau en WPN. Voor bestaande bedrijven bestaat de mogelijkheid voor verkenningen inzake bedrijfsverplaatsing of uitbreiding binnen mogelijkheden van de locaties de Grift en Stationsstraat.
Samengevat
De uitgifte van bedrijfsterreinen is in 2025 met slechts 5800 m2 beneden de prognose verlopen. Voor 2026 verwachten we dat alleen de kavels op locatie Mercuriuspark verkocht worden. Het betreft dan ruim 1,5 ha. Met de onzekerheid van de Raad van State procedure voor de Grift gaan we in de grondexploitatie de Grift uit van de verkoop van de eerste kavels medio 2028. Vanaf dat jaar verwachten we dat de uitgifte bedrijventerrein rond het gemiddelde van 6,5 ha per jaar uit zal komen.